urmiye sözlük

چوخ گوءزل بیر یازی ، اوخوماغئن اوءنه ریره م(توصیه الیرم)

اوخوماق ایچین آشاغئداکئ ((( آردی))) تئکلاماغئز یه تر

قایناق:  

http://turkoloji-iran.blogspot.com

آتاق: پرتاب(فوتبال)

Ataq

آتاچ:وراثت- مَأْثُور ; مُتَوَارَث ; مُوَرَّث ; مَوْرُوث

Ataç

اوزاتمالار: (فوتبال) وقتهای اضافی

Uzatmalar

کوءشه ووروشو : (فوتبال)  کورنر

Köşə vuruşu

ساوونما : ده فانس-دفاع(فوتبال)

Savunma

قلعه جی: (فوتبال) قالاجی-گلربان

Gələci

آتا: پدر(عبری)

Ata

آبا: نه نه –آنا –مادئر(انگلیسی)

Aba

گل آتماق : (فوتبال) گل زدن(زدن=کوءتکلمق)!!!!!

Gol atmaq

آتاچسال : وراثتی-موروثی

ataçsal

توپ : (فوتبال) توپ(ت)

Top

بوءیرک : طب کلیه(ع= كُلْوِيّ)، ره نال ،

Böyrək

قلب : طب قلب(ت)

Qəlb

قارا جیگه ر : طب كَبدٌ(ع)-لیوه ر(ای)

Garaciğər

باغئرساق : طب روده(ف)-این ته ستین(ای)

Bagırsaq

آشئلاماق : واکسیناسیون-طب

aşılamaq

آشئ : واکسن-طب

aşı

تیکمق: طب بخیه لمق ، سوچورلاماق ،  بخیه(ع)

Tikməq

آغرئ کسیجی : طب مسکن(ع) پالی اییتیو=آلییه ی تیو(انگلیسی)

Agrı kəsici-agrı kəsən

قئزئل باغئرساق: طب ازوفاگئوس(انگیلیزجه)- مری(ع)-المَرِيء-

qızılbagırsaq

بولاندئرئخ گوءرمه : طب تاری دید-بئلارد ویژئن(ای) –

Bulandırıq görmə

آغ : شبکه-بند

ag

اولوسلارآراسئ آغ : شبکه اینترنت

Uluslararası ag

گوووه نمق: اعتماد کردن-يعتمد

Guvənməq

گوووه نج: ایتیماد ، اعتماد

Guvənc

گوووه نجه : گارانتی- اینانج

Guvəncə

گوووه نجه لی: گارانتیلی ، با گارانتی

Guvəncəli

گوووه نلی : قابل اعتماد- امنیت لی

Guvənli

گوووه نلیق : امنیت

Guvənliq

گوووه نلیق گوءره ولیله ری : گوووه نلیق مامورلاری- ماموران امنیتی

Guvənliq görəvliləri

آچئخلاماق : يشرح . يفسِّر-توضیح- يفشي سرّاً . يُظهِر

açıxlamaq

آچئغا چئخاتماق: افشا کردن، يفشي سرّا-آیدئنلاتماق

Açıga çıxatmaq

آچماق: باز کردن

açmaq

آچئلئ : بازً

açılı

آچئش: افتتاح-ایفتیتاح

açış

آچئش توءره نی: مراسم افتتاح

Açış törəni

آچئق: باز-یییه سیز-آپ آیدئن –

açıq

آچئخجا: رک و پوست کنده

açıxca

آچئق ورمق : صوتی دادن

Açıq verməq

آچئلماق : آرالانماق ، باشلانماق ، پاتلاماق ، ده لینمق ، چیچک لنمه ک- گوجده ن توشمق

açılmaq

باز شدن – شروع شدن-سوراخ شدن

آچئلئش: باشلانئش ، گوءسته ریش

açılış،

آچئلماز : برک باغلانمئش ، قئفئللئ ، ده لینمه ز ، آرالانماز

açılmaz

آچئلئ : باز – بی قوت ، آچئق ؛ آچئلمئش ،

açılı

آچئلغان : باغلئ قالمایان ، ته ز آچئلان

açılgan

آچار : آناهتار-کیلید-کلید

Açar

سوزجوقلرین هامئسئن اوخوماق ایچین ((آردئ)) تئکلایئن

TAXMAQ

ربط دادن-ضمیمه کردن-الصاق کردن-متعلق دانستن

تاخما آد: يلقِّب-لقب-كُنْيَة ; كِنْيَة ; لَقَب-نیک نه یم

TAXMA AD

تاخئ(لغت جدید تورک دیل قورومو): سوچ(گوناه)دان چکیله ن کیمسه-

اوءزون قورویان انسان

TAXI

تاخئم: ست-گروپ-تیم-ادوات ساندئقی

TAXIM(YAŞASİN TRAXTUR VƏ GALATASARAY)

تاخئم البسه: کت و شلوار-یونیفرم یا لباسهایی یکدست!

TAXIM ƏLBƏSƏ

یونماق: تراشییدن

YONMAQ

یونان: تراشنده-به مردم کشور یونان گفته میشد

YONAN

اویماق:چوخور سالماق- کندن ،حک کردن ،تراشيدن ،کنده کارى کردن

OYMAQ

اویوم: حفاری – حفر،گود بردارى

OYUM

اویوق: ،گودال ،حفره ،چاله

OYUQ

سون ورمق: خاتمه دادن

SON VERMƏQ

سون: آخِر ; أَخِير ; خِتَامِيّ ; نِهَائِيّ

SON

سون بولماق: خاتمه یافتن-سون تاپماق

SON BULMAQ

سونوج: حاصِل ; حَصِيلَة ; عاقِبَة ; عُقْب ; ; مُحَصَّلَة, مُسَبَّبٌ ( عَنْ ) ; نَتِيجَة

SONUC

سونوجو: ..نین نتیجه سی-اولاسئ-نتیجه ی...

SONUCU

سونوندا: درخاتمه

SONUNDA

سونای: نام دختر-هلال ماه- مُهَلَّل ; هِلَالِيّ-کریسنت(انگلیسجه ده)

SONAY

سونلو: ،متناهى ،محدود(ریاضی)

SONLU

سونسوز: نا متناهی(ریاضی)- غَيْرُ مُتَناهٍ ; غَيْرُ مَحْدُود لا حَصْرَ لَه- لا نهائيّ

SONSUZ

سونراکئ: بَعْدِيّ ; تابِع

SONRAKI

سونراسئز: سونسوز- أَبَدِيّ ; باقٍ ; الباقئ

SONRASIZ

سونداژ: سونداژ (علوم طبی)

SONDAJ

سونرا: بعدا- خلفَ . وراء . بَعْدَ . في إثر . وفقاً لـ . بحسب

SONRA

گه چمق: سبقت‌ گرفتن‌ بر، رد شدن‌ از-عبور کردن

GEÇMAQ

گه چیش: گذار،تحول ،انتقال ،عبور

GEÇİŞ

گه چیت: معبر  ،راه عبور،دالان

GEÇİT

گه چه ن : اخیر

GEÇƏN

گه چیم: رِزْق ; مَعَاش ; مَعِيشَة

GEÇİM

گه چیجی: زودگذر،موقت ،موقتى ،انى(تورکجه)

GEÇİCİ

گوءسته رمق:گوءرسه تمق- نشان دادن- ،اثبات کردن

GÖSTƏRMƏQ

گوءسته ری: ،تظاهرات ،عمليات دسته جمعى ،اجتماع مردم ،رژه رفتن

GÖSTƏRİ

گوءسترگه:

GÖSTƏRGƏ

،اندکس ،نما( در رياضى)،خط شاخص ،شاخص( در امار)، :)

n.(راهنما(مثلا در جدول و پرونده)،شاخص

اویناماق: بازی کردن

OYNAMAQ

اویناق: لرزان ،متزلزل

OYNAQ

اویناغ:

OYNAĞ

oyun,raks,raks yapmasını bilen ,hafif meşrep

اویونجو: بازیکن

OYUNCU

اویونتو: ،توخالى(ع) ،پوچ ،فريبنده

OYUNTU

اویونباز: متقلب

OYUNBAZ

اویونجاق: اسباب بازى

OYUNCAQ

اویونجاق دوکانئ: اسباب بازى فروشی

OYUNCAQ DUKANI

سویونماق: لباس کندن!

SOYUNMAQ

سویونما اتاقی: سویونما اداسی- فیتینق روم-رخت کن(مکان نمیتواند رخت بکند)

SOYUNMA ODASI

گییمه ق-گه یمق:  پوشيدن

Giyməq-geyməq

گیییم-گه ییم: ،پوشاک(آک=آق=پ.ترکی) ،لباس

GİYİM-GEYİM

گه ییش: وضعیت پوشش

GEYİŞ

دورماق: ایستادن

DURMAQ

دوراق: ایستگاه

DURAQ

دوروش: وضعیت ایستادن

DURUŞ

سایقی دوروشو: احتیرام نیظامی-ایستادن بمنزله ایحتیرام

SAYQI DURUŞU

دورولاماق:آبکشی کردن!!!-منزه کردن

DURULAMAQ

دورو: صافٍ-واضحٌ-فارغ

DURU

دوردورماق:توقف- وَقَّفَ-يقاطع-قطع کردن-متوقف کردن

DURDURMAQ

دورما سوره سی: الکترونيک : مدت نارسانايى-آف په ریود

DURMA SURƏSİ

ده ویرمق: واژگون کردن ،برانداختن

DEVİRMƏQ

ده وریم: انقلاب ،حرکت انقلابى

DEVRİM

ده وریمجی: ،انقلابى

DEVRİMCİ

سوزجوقلرین هامئسئن اوخوماق ایچین ((آردئ)) تئکلایئن

1-İranin lap çok tərəftarı olan takımlarından soruşsaz kuşqusuz traxtor birinci sırada

ایرانئن لاپ چوخ تارافتارئ اولان تاخئملاردان سوروشساز قوشقوسوز تراختور بیرینجی سئرادا

اگر از تیمهای پر طرفدار ایران بپرسید بدون شک تراکتور در رتبه اول است

2-Tanıklar məhkəmədə öz gördüxlərin açıkladılar

تانئقلار ماحکمده اوءز گوءردوخله رین  آچئخلادئلار

شاهدین در محکمه دیده های خود را شرح دادند

3-Fabrikaçılar ürünlərin tanıtmaq için onları çeşitli sərgilərdə göstərillər

فابریکاچئلار اورونلرین تانئتماق ایچین اونلارئ چشیتلی سرگی لرده گوءستریرلر

کارخانه داران برای معرفی  محصولات خود آنهارا در نمایشگاههای مختلف به نمایش می گذارند

4-turkan sınavında başarılı olmaq için butun yay boyu dərslərin çalışdı

تورکان سئناوئندا باشارئلئ اولماق ایچین بوتون یای بویو درسلرین چالئشتئ

ترکان برای موفقیت در کنکورش تمام طول تابستان درسهایش را مرور کرد

5-qısqançlıq yaşıtlarda daha çox görsənir

قئسقانچلئق یاشئتلاردا داها چوخ گوءرسنیر

حسادت در همسالان، بیشتردیده می شود

6-günəşli havada gözluk taxmaq gözü zararli ışınların qabağında korur

گوءنشلی هاوادا گوءزلوق تاخماق گوءزو زارارلی ائشئنلارئن قاباغئندا قورور

در هوای آفتابی زدن عینک(نزن پسر) چشم را در برابر اشعه های مضر حفاظت می کند

7-Qızım məndən sık sık para istir

قئزئم مندن سئخ سئخ پارا ایستیر

دخترم پیوسته از من پول می خواهد

8-Bu konuda yargıcı bizdən bilgi istədi

بو قونودا یارقئجئ بیزدن بیلگی ایستدی

در مورد این موضوع قاضی از ما اطلاعات خواست

9-Bu yeməktən yeyirsiz? Baya dadlıdı

بو یمختن یه ییرسیز؟ بایا دادلئ دئ

از این غذا می خورید؟ خیلی خوشمزه است

10-Öğrətmən öğrəncilərdən sorguların yanıtın idtədi

اوءیرتمن اوءیرنجی لردن سورقولارئن یانئتئن ایستدی

معلم از دانش آموزان جواب  سوالها را خواست

11-əli gil sabah təbrizdən urmiyəyə taşınacaqlar

علی گیل ساباح تبریزدن اورمیه یه تاشئناجاقلار

فردا علی اینا از تبریز به ارومیه نقل مکان(اسباب کشی) خواهند کرد

12-Qardaşım böğün taşkənddən gəyitti, çoxluda andaç gətirmişti

قارداشئم بویون تاشکند ده ن قییتتی ، چوخلودا آنداچ گتیرمیشتی

امروز برادرم از تاشکند برگشت و سوغات فراوانی هم آورده بود

13-Ayla simsiyah gözlərilə və sımsıcaq sözlərilə hamımızı büyülədi

آیلا، سیم سیاه گوءزلریله و سئم سئجاق سوءزلریله هامئمئزئ بویوله دی

آیلا، با چشمهای خیلی سیاه خود و با سخنان گرم گرم خود همه مارا مجذوب کرد

14-Elşən babasina dedi : babacım hər şey apaçık ortada. Sizdən heçbir şeyi gizlətmədim

الشن باباسئنا ده دی:  باباجئم هر شی آپ آچئق ارتادا سیزده ن هیچ بیر شیی گیزلتمه دیم

الشن به باباش گفت:بابای عزیزم همه چیز روشن و واضح مشخص است من هیچ چیز را از شما مخفی نکردم

15-Nəyin var? Üzün sapsarı

نه یین وار؟ اوزون ساپ ساری

چه ت شده؟ صورتت زرده زرده

16-Boyacı boya firçası ilə(boya fırçasınnan) duvarı ağappağı elədi

بویاجئ بویا فئرچاسئلا دوواری آغاپپاغی الدی

نقاش  با ابزار قلموی خود دیوار را سفید سفید کرد

17-ərdəbil elçəsi yamyaşıl dağası və sıcaq su pınarları ilə bir gəzi cənnətidir

اردبیل الچه سی یام یاشئل دوغاسئ و سئجاقسو پئنارلارئ ایله بیر گزی جنتی دیر

شهر اردبیل با طبیعت سرسبز(گرامر ترکی) و چشمه های آبگرم خود جنت توریسم است

18-Budaqdan kıpkırmızı bir alma dərdi ve yedi ve dedi o.. şipşirin

بوداقدان قئپ قئرموزی بیر الما دریب یدی و ده دی او ...... شیپ شیرین

از شاخه یک سیب  سرخ سرخ چید و خورد و گفت وای ، شیرین شیرین

19-Aylin çox  titiz  bir xanim.evinin hər köşəsi tərtəmiz

آیلین چوخ تیتیز بیر خانیم .اوینین هر کوءشه سی ترتمیز

آیلین زن خیلی دقیقی است .هر گوشه خانه اش تمیز تمیز است

əkmek-biçmək

اکمق-بیچمق(بوغدا و بیتگی و..)

کاشتن-درو کردن(گندم و..)

əkmək- dərmək=dərləmək

اکمق-درمق=درلمق(یه میشلر و ..)

کاشتن-چیدن(میوه جات)

əkmək-toplamak

اکمق-توپلاماق(کارپوز و گاوئن و ..)

کاشتن-چیدن-درو کردن(خربزه(؟) و ..)

əkmək-yığmak

اکمق-یئغماق

کاشتن-چیدن

əkmək-devşirmek

اکمق-ده وشیرمق( بیر بیرینین اوستونه و ..)

کاشتن-جمع کردن-چیدن(روی هم و..)

Dikmək-toplamak=yigmak=devşirmək= Dikmək

دیکمق-توپلاماق=یئغماق=ده وشیرمق

کاشتن(درخت و..)-چیدن

Tikmək-yırtmak=yırtmak=cırmak=sökmək

تیکمق- یئرتماق=جئرماق=سوءکمق

دوختن-پاره کردن

Yoxsul-zəngin

زنگین-یوخسول

ثروتمند-فقیر(مادی)

Yoxsun-inanclı

یوخسون-اینانجلئ

کافر-بی اعتقاد(فقر معنوی)- مومن

Inancsız-inanclı

اینانجلئ-اینانجسئز

معتقد-بی اعتقاد

اوبیرسی قارشئت آنلاملئ سوءزجوقلر ایچین  ((آردی ))تئکلایئن

ابتدا توضیحاتی در مورد حروف صدادار ترکی

حروف صدادار ترکی به دو گروه کلفت(قالئن) شام:o-u -a-ı-

  که به ترتیب صدای  او(مثل اوزاق ) او( مثل اوتاق) و ئ ( مانند ائلئق=ولرم ویا سئنماق=شکستن)

و آ ( مانند آل=بخر)

و صدادار نازک(اینجه):

ə(e)-i-ö-ü

که به ترتیب صداهای ا( مانند ال=دست)و ای (مثل ایلیخ=مغز استخوان یا ایپ=طناب)

و اوء ( مثل اوءلوم=مرگ یا اوءتورمک= ول کردن) و اوو (مثل اوزوم=انگور یا اوز=صورت)

همه گرامر ترکی بر اساس این حروف است

ə=el صدای یکسان دارند مثلا ال=دست=( شکل متفاوت اما صداي يكسان دارند)

(istanbulcada) =ə(azerbaycanca)

 مثلا: علی=

ƏLİ=ELİ

اما حال پسوند جمع در ترکی آذربایجانی:

بسیار ساده است اگر حرف آخرکلمه صدادار و اینجه(نازک)باشد  یعنی حروف:

 Ü-Ö-Ə-İ

    باشد یعنی له ر =لر و اگر حروف قالئن باشد: 

  U-O-A-I

لار مي آيد مثال:

                                    TƏKLİK (MUFRƏD)              ÇOĞUL (CEM)                              

                                  Armut                                   armutlar

                                  Doktor                                   doktorlar

                                  Üzüm                                    üzümlər

                                  Şofer        şoferlər(şoferler in istanbuli

                                  Ev                                         evlər

                                   Üzman                                 üzmanlar

                                 متخصصين                                   متخصص

                                    Suç                                       suçlar

                                   گناهان                                         گناه

                                    Uşaq                                    uşaqlar

                                   Kim                                      kimlər

                                 چه كساني                                 چه كسي

                                     Çiçək                                     çiçəklər

                                   Gəzəgən                               gəzəgənlər

                                  سيارات                                        سياره

                                       İş                                         işlər

                                    Bilgisayar                           bilgisayarlar

                                     Bulut                                  bulutlar

                                    Öpücük                               öpücüklər

                                    Tanık                                   tanıklar

                                   شاهدين                                    شاهد

İranin lap çok tərəftarı olan takımlarından soruşsaz kuşqusuz traktor birinci sırada

ایرانئن لاپ چوخ تارافتارئ اولان تاکئملاردان سوروشساز کوشقوسوز تراکتور بیرینجی سئرادا

اگر از تیمهای پر طرفدار ایران بپرسید بدون شک تراکتور در رتبه اول است

Tanıklar məhkəmədə öz gördüxlərin açıkladılar

تانئکلار ماحکمده اوءز گوءردوخله رین  آچئخلادئلار

شاهدین در محکمه دیده های خود را شرح دادند

Fabrikaçılar ürünlərin tanıtmaq için onları çeşitli sərgilərdə göstərillər

فابریکاچئلار اورونلرین تانئتماق ایچین اونلارئ چشیتلی سرگی لرده گوءستریرلر

کارخانه داران برای معرفی  محصولات خود آنهارا در نمایشگاههای مختلف به نمایش می گذارند

حرف (د) در ترکی:                                

                                                  ده

                                                   دا      +   اسم

                                                   ته          

                                                   تا 

             Də                                               

Ad      +                  Da   

             Tə                                             

            Ta                                           

اما چه زمانی د تبدیل به ت مشود(قاعده کلی) : اگر حرف آخر کلمه یکی از حروف

باشد  f.s.t.k.ç.ş.h=fıstıkçı şəhab=  شهاب پسته فروش

مثال(اوءرنکلر):

Səbəttə

Urumiyədə

Sulduzda

Takistanda

Astarada

Uçakta

البته اگر شما مثلا  اوچاک را اوچاق تلفظ کنید همان د آید یعنی به تلفظ شما بستگی دارد مثال:

Uçakta

uçaqda

turkan sınavında başarılı olmaq için butun yay boyu dərslərin çalışdı

تورکان سئناوئندا باشارئلئ اولماق ایچین بوتون یای بویو درسلرین چالئشتئ

ترکان برای موفقیت در کنکورش تمام طول تابستان درسهایش را مرور کرد

qısqançlıq yaşıtlarda daha çox görsənir

قئسقانچلئق یاشئتلاردا داها چوخ گوءرسنیر

حسادت در همسالان، بیشتردیده می شود

günəşli havada gözluk taxmaq gözü zararli ışınların qabağında korur

گوءنشلی هاوادا گوءزلوک تاخماق گوءزو زارارلی ائشئنلارئن قاباغئندا کورور

در هوای آفتابی زدن عینک(نزن پسر) چشم را در برابر اشعه های مضر حفاظت می کند

چوكمك

چوكينگ(از تركي وارد انگليسي شده)

uratmak-اوره تمک

to product

yarqılamaq

یارقئلاماق

to gudge*to try

yönətməq

یوءنتمک

to administer, to direct

asqırmaq(az)-aqsırma(tr)a

آسقئرماق-آقسئرماق

sneeze

öskürmək(az)-öksürmək(tr)a

اوءسکورمک-اوءکسورمک

to caugh

fırçalamak

فئرچالاماک

to brush

odaklanmaq

اوداخلانماق-اوداکلانماق

to focus

öğrətməq

اوءیرتمک

to teach


söndərməq
سوءندورمق-سوءندورمک
extinguish


büyüləməq
بویولمق
to bewitch, to charm-

 qaz-گاز (ترکی)          gövəcrin                        قومرو-kumru            

gooze                            گوءورجین                               dove

                                      pigeon 

bayquş-بایقوش                  yarasa-یاراسا             papağan               sinək kuşu           

owl                                 خفاش(ع)               سینک قوشو               پاپاغان

                                     parrot                humingbird                       bat                                                             

 kəhlik(az=heyderbaba)-keklik(tr)        şahın(turkce)-tərlan-doğan                 kartal-qərəquş

قارتال-قاراقوش(در فارسی)              شاهین-ترلان-دوغان                      کهلیک-ککلیک

    عقاب(عربی)                        باز و صقر(هر دو عربی)                          partridge

tavuskuşu                        dəva kuşu                 hunduşqa-hindişqa-hindi

هوندوشقا-هیندیشقا(آذربای)             ده وه قوشو                      طاووس(ع)

 هیندی(ترکیه)                                 peacock                          ostrich                           

-turkey(e)a 

leopar -kaplan                    pars                                     bibr- kaplan-qaflan

قافلان-قاپلان-ببر(بابریان ترکی)                       پارس                    کاپلان-پارس(گربه وحشی)               

tiger   (ببر در عربی و فارسی)                   leopard                    widecat

serçə    سئرچه                       karqa -قارقا                           qanarya-qənari

   crow                                  sparrow                                قناری(انگلیسی-ترکی)

                                                                                         canary

          kır kırlankıç                             kırlanqıç     

          قئرلانقئچ                           قئر قئرلانقئچ               

         barn swallow                         swallow

ördək- اردک(ترکی)                 qu                            suna-ərkək ördək

 داک=دیشی(ماده)اردک                 سونا=اردک نر                        قو(ترکی)

  swan                                      drake                                    duck   

اوزاقلاشما دورومو (  وضعیت دور شدن) در ترکی و کلمه (از)

ابتدا توضیحاتی در مورد حروف صدادار ترکی

حروف صدادار ترکی به دو گروه کلفت(قالئن) شامل

  که به ترتیب صدای  او(مثل اوزاق ) او( مثل اوتاق) و ئ ( مانند ائلئق=ولرم ویا سئنماق=شکستن)a-ı-o-u

و آ ( مانند آل=بخر)

و صدادار نازک(اینجه):

ə(e)-i-ö-ü

که به ترتیب صداهای ا( مانند ال=دست)و ای (مثل ایلیخ=مغز استخوان یا ایپ=طناب)

و اوء ( مثل اوءلوم=مرگ یا اوءتورمک= ول کردن) و اوو (مثل اوزوم=انگور یا اوز=صورت)

همه گرامر ترکی بر اساس این حروف است

اما وضعیت دور شدن:

با حروف کلفت (دان و تان) و باحروف نازک یا اینجه( ده ن و ته ن ) می آید

 و یک قاعده ساده اما خیلی مهم اینکه اگر آخرین حرف صدادار کلمه قالئن باشد حرف صدادار

پسوند هم قالئن خواهد بود و برعکس. و قابل توجه اینکه 

                                     (əl=el /// ال=دست

 مثلالهای مبحث:

در کلمه تبریز آخرین حرف صدادار ا میباشد پس زمانی که می خواهیم بگوییم از تیریز می گوییم تبریزده ن

Təbriz + də(e)n   =təbrizdən

Istanbul +dan + istanbuldan

Dan

Tan

                                Ad       +            Də(=e)n      

     Tə(=e)n

Örnək : (مثال):     

                            Xoy + dan = xoydan

Urmiyə + dən = urmiyədən(AZ) ya urmiyeden(istanbulca)

Sulduz + dan = sulduzdan

Qoşaçay + dan = qoşaçaydan

Zəncan + dan =zəncandan

ərdəbil + dən =ərdəbildən

اما چه زمانی د تبدیل به ت مشود : اگر حرف آخر کلمه یکی از این حروفباشد:

  f.s.t.k.ç.ş.h_fıstıkçı şəhabرمز فئستئکچئ شهاب=  شهاب پسته فروش

Səpət + tən =səpattən

Yemək +tən=yeməktən

Yeməx  +tən= yeməxtən

Sıcak + tan = sıcaktan

Italıya+ dan = italiyadan

Siz + dən = sizdən

البته اگر شما مثلا  سبت را سبد تلفظ کنید همان د آید یعنی به تلفظ شما بستگی دارد

که ت یا د تلفظ کنید

Səbəd + dən =səbəddən

جملات(تومجه لر):

Qızım məndən sık sık para istir

قئزئم مندن سئک سئک پارا ایستیر

دخترم پیوسته از من پول می خواهد

Bu konuda yargıcı bizdən bilgi istədi

بو کونودا یارقئجئ بیزدن بیلگی ایستدی

در مورد این موضوع قاضی از ما اطلاعات خواست

Bu yeməktən yeyirsiz? Baya dadlıdı

بو یمکتن یه ییرسیز؟ بایا دادلئ دئ

از این غذا می خورید؟ خیلی خوشمزه است

Öğrətmən öğrəncilərdən sorguların yanıtın idtədi

اوءیرتمن اوءیرنجی لردن سورقولارا یانئت ایستدی

معلم از دانش آموزان جواب  سوالها را خواست

əli gil sabah təbrizdən urmiyəyə taşınacaqlar

علی گیل ساباح تبریزدن اورمیه یه تاشئناجاقلار

فردا علی اینا از تبریز به ارومیه نقل مکان(اسباب کشی) خواهند کرد

Qardaşım böğün taşkənddən gəyitti, çoxlu andaçlarda gətirmişti

قارداشئم بویون تاشکند ده ن قییتتی ، چوخلودا آنداچ گتیرمیشتی

امروز برادرم از تاشکند برگشت و سوغات فراوانی هم آورده بود

yönətmən oyunculardan daha yaratıcılıq ve çalışmaların  istədi

یونتمن اویونجولاردان داها یاراتئجئلئق و چالئشما ایستدی

 کارگردان از بازیگران تلاش و خلاقیت بیشتر آنها را خواست

گری چوریم کوتو    

gəriçevrim kutu 

Recycle Bin


balgələr-bəlgəliq
بلگه لر-بلگه لیق
DOCUMENTS



yüklə-yükle(tr)a
یوکله
DOWNLOADS



türkü-türkülər
تورکو-تورکولرMUSICS


oyunlar
اویونلار
GAMES


masaustu
ماسا اوستو
DESKTOP


ara-axtar
 آختار-آرا-آختارما
SEARCH


bağlantilar
tamaslar
باغلانتئلار
CONTACTS



gözdələr
گوءزده لر
FAVORITES

دستور زبان ترکی آذربایجانی (دیل بیلگیسی)1

صفات تاکیدی(په کیشتیرمه سئفاتلار)

# په کیشتیرمه همان( برکیشتیرمه) در ترکی آذربایجانی است

برای ساختن این صفات از حروف (پ/ر/س/م/) استفاده می شود.

به این صورت که برای تاکید یک کلمه دو حرف اول آن انتخاب مشود

 سپس یکی از حروف تاکیدی (په کیشتیرمه)

به آن اضافه شده و همراه با کلمه اصلی می آید

   (1)  دوحرف اول کلمه + (2) حروف تاکیدی=

                                                                                        sapsarı =  Sarı  +  sa+p                    

 #e türkiye alfabetinde haman (a) azerbaycan alfabetinde örnək= əkbər(ekber)

مثال(اوءرنک):

#توجه شود که درپایین بعد از مثالها جملاتی به ترکی و فارسی وعربی برای درک بهتر پارس زبانها هم آورده شده است انشاءالله یارارلئ اولا

ضمنا ئ=(ı ) و ای=(i) است مثلا ایلیک=مغز استخوان و ائلئک=ولرم

Sarı             sapsarı

سارئ-ساپ سارئ

 زرده زرد

Kara         kapkara

کارا-کاپ کارا

Qara        qapqara

قارا-قاپ قارا

 تیره تیره

Dik        dipdik

دیک- دیپدیک

مرتفع مرتفع

Bərk         bəmbərk

برک-بم برک

سفت سفت

açıq       apaçık

آچئق-آپ آچوق

واضح واضح

diri           dipdiri

دیری-دیپ دیری

زنده زنده

sağ            sapsağ

ساغ-ساپ ساغ

سالم سالم

sağlam          sapsağlam

ساغلام-ساپ ساغلام

ایمن ایمن-سالم و محکم

təzə          təptəzə

تزه-تپ تزه

تازه تازه

جملات(تومجه لر-tümcələr ):

Ayla simsiyah gözlərilə və sımsıcaq sözlərilə hamımızı büyülədi

آیلا، سیم سیاه گوءزلریله و سئم سئجاق سوءزلریله هامئمئزئ بویوله دی

آیلا، با چشمهای خیلی سیاه خود و با سخنان گرم گرم خود همه مارا مجذوب کرد

ərdəbil elçəsi yamyaşıl dağası və sıcaq su pınarları ilə bir gəzi cənnətidir

اردبیل الچه سی یام یاشئل دوغاسئ و سئجاقسو پئنارلارئ ایله بیر گزی جنتی دیر

شهر اردبیل با طبیعت سرسبز(گرامر ترکی) و چشمه های آبگرم خود جنت توریسم است

گوءک کوشاغی       -       gök kuşağı  

  gökdelen        -     برج(ع)

         kulə              -       کوله

kala-kale        قالا(قلعه) تورکجه کلیمه

kuşbakışı(kuşbaxışı)-کوش باخیشی

گوک یوزوندن

uydu      -اویدو

orman-ارمان     -   جنگل(انگلیسی)

  kavşaq-kavşak         -      قاوشاق

banyo-hamam- بانیو

حمام(ع) حم=ایسی سو

   sözluk-dıctıonary   سوزلوک

 bilgisayar-computer   -  بیلگی سایار

   dızustu bılgısayar  - دیز اوستو بیلگی سایار

uzman-اوزمان-متخصص(ع)

tapınaq-tapınak-تاپئناق-معبد(ع)

qazı-tapnaq-قازی-تاپناق

حفاری(ع)

يحفر . يحرث . يستخرج بالحفر

mağara(cave)(english)a

ماغارا-غار(ع)

غار ; كَهْف ; مَغَارَة


evrən-evren-universe(english)a
اورن-خلقت(ع)-هستی


samanyoluz-the milk way(english)a
سامان یولو -راه شیری
سامان تورکجه ده  شیری و ساریا بنظر آنلامیندا


گزه گن-gezegen (tr)gəzəgən(az)a
سیاره(ع)


uzay-اوزای-فضا(ع)

فَرَاغ ; فُرُوغ ; فُسْحَة ; فَضَاء ; فَوْت ; مُتَّسَع ; مَجَال ; مَسَافَة ; مَيْدان




uzaylı-اوزایلئ-موجود فضایی


ordu-اردو-ارتش

army ; military


     göl-  گوءل

 
denız-dəniz-دنیز-دریا(روسی)
take from
Amu Darya (ancient Oxus; Russian Amudar'ya; Turkmen Amuderya; Uzbek Amudaryo


ırmaq-ırmak-böyük axar su
ائرماق بویوک آخار سو
çay-ırmaktan böyük gölden kiçih
چای ائرماقدان بویوک گوءلده ن کیچیه


uçurum-clıff(englısh)a
اوچوروم


buzdolabı-refrıgerator-ıcebox
بوزدولابی


çamaşır makinesi-çamaşır maşını
چاماشیر ماشینی


dolab-mutfaq dolabı
دولاب-کابینت

otoyol-autobahn (almanı)a
اوتویول


bayrak-bayraq    -  بایراق


harıta-xəritə-map*eng.(a
حاریتا


    askı   -  آسقی



çamaşır ipi  -  چاماشیر ایپی



öpüş-öpücük-اوپوش-بوسه(ع)بَوْسَة


denizaltı-submarıne(englısh)a
دنیزآلتی-تورکیه اردوسو


fabrika-فابریکا-factory

• توركجه يه يئني كلمه قازانديرما يوللاري و ایلگیلی سوزجویو

• 130 کلمه(سوزجوق) ینی(2)

• 130 کلمه(سوزجوق)

• آموزش کلمات ترکی آذربایجانی با جملات (تومجه لرله لغات او’یره تیمی)

• کلمات متضاد ترکی آذربایجانی1

• چغول اکی (پسوند جمع) و حرف (د) در تركي

• ترکی آذربایجانی-گورسل سوزلوگ(10فعل)5

• ترکی آذربایجانی-گورسل سوزلوگ(کوشلار)4

• دستور زبان ترکی-دیل بیلگی(اوزاقلاشما دوروموو کلمه (از)) 2

• ترکی آذربایجانی-گورسل سوزلوگ(بیلگی سایار دوسیالاری)3

• دستور زبانترکی آذربایجانی (دیل بیلگیسی-صفات تاکیدی(په کیشتیرمه سئفاتلار))1

• ترکی آذربایجانی-گورسل سوزلوگ(آراج-ابزارلار و هاوا دورومو)2

• آموزش ترکی آذربایجانی-آذربایجان تورکجه اییتیمی(لغات-ترکی-انگلیسی)(4)

• لغات(ترکی-انگلیسی)

• آموزش ترکی آذربایجانی بصورت دیداری(گورسل)-دوغا(طبیعت)و...

• تورکجه لغات اورگتیمی-گوز و گورمکتن کلمه لر-آموزش ترکی آذربایجانی با معنای انگلیسی(3)

• تورکجه لغات اورگتیمی-گوز و گورمکتن کلمه لر-آموزش ترکی آذربایجانی با معنای انگلیسی(1)

• ورکجه لغات اورگتیمی-گوز و گورمکتن کلمه لر-آموزش ترکی آذربایجانی با معنای انگلیسی(2)